Wstęp do inwestowania w pallad

0

Kolejnym interesującym z inwestycyjnego punktu widzenia metalem szlachetnym jest pallad. Podobnie jak platyna został późno odkryty – dopiero w 1802 r. – i podobnie jak w jej przypadku jego wydobycie jest silnie skoncentrowane geograficzne w Rosji i RPA, które to państwa razem odpowiadają za 82 proc. rocznej produkcji.

 

Jak widać, roczne wydobycie palladu jest niewiele większe od platyny i wynosi 7,36 mln uncji (dla platyny było to 6,35 mln uncji w 2011 r.). Do tego należy dodać jeszcze 2,3 mln uncji pochodzących z recyklingu (dla platyny było to 2 mln uncji). Warto jednak pamiętać, że z tych 7,36 mln uncji 0,775 mln uncji, a więc 10 proc., to sprzedaż rosyjskich rezerw. Jest to o tyle istotne, że Federacja Rosyjska będzie wyzbywać się swoich zapasów do 2014 r. Na tak płytkim rynku spadek podaży o 10 proc. może istotnie przełożyć się na ceny.

Wykres nr 1: Wydobycie palladu w 2011 ze względu na region

Źródło: http://www.platinum.matthey.com/publications/market-data-charts/palladium-charts/

Strona popytowa

Na tym nie kończą się podobieństwa z platyną. Spójrzmy na wykres nr 2, na którym widać, że również w przypadku palladu gros popytu pochodzi z branży motoryzacyjnej (katalizatory spalin). W przypadku metalu są to aż dwie trzecie. Warto jednak zdawać sobie sprawę z jednej różnicy. Otóż, platyna wykorzystywana jest głównie w katalizatorach do samochodów z silnikiem Diesla – a więc w istotnej części (prawie połowa) trafia na rynek europejski – natomiast pallad wykorzystuje się przede wszystkim w samochodach na benzynę (Azja, Ameryka). Potencjał wzrostowy chińskiego rynku samochodowego przedstawia wykres nr 4. Co jednak istotne, ponieważ pallad jest tańszy od platyny, coraz częściej wypiera ją z tego rynku. To sprawia, że ten srebrzystoszary metal jest mniej narażony na ryzyko załamania się europejskiego rynku motoryzacyjnego.

Oprócz tego pallad wykorzystywany jest w elektronice i dentystyce, a także w jubilerstwie.

Wykres nr 2: Popyt na pallad w 2011 r.

Źródło: http://www.platinum.matthey.com/publications/market-data-charts/palladium-charts/

Co ciekawe, z wykresu nr 3, można się dowiedzieć, że w 2011 r. inwestorzy wycofali ponad pół miliona uncji palladu z ETF-ów. Mogło to jednak wynikać z prostej realizacji zysków – od grudnia 2008 r. do grudnia 2010 r. cena palladu wzrosła z 200 do 800 USD (zob. wykres nr 4). Nie widzę powodu, dla którego inwestorzy nie mieliby wrócić na ten rynek w przyszłości, zwłaszcza że w pierwszym kwartale tego roku mieliśmy do czynienia z pozytywnym napływem ćwierć miliona uncji do różnych ETF-ów.

Wykres nr 3: Popyt na pallad w latach 2002–2011

Źródło: http://www.platinum.matthey.com/publications/market-data-charts/palladium-charts/

Wykres nr 4: Sprzedaż samochodów w Chinach

Źródło: http://www.prophecyplat.com/news_2012_article_palladium_market.php

Strona podażowa

Jak już pisałem, prawie połowę podaży palladu zapewnia Rosja, a dokładniej Norilsk Company. W każdym razie tak silna geograficzna koncentracja wydobycia może skutkować nagłą aprecjacją ceny w razie jakichś kłopotów z wydobyciem czy nałożeniem regulacji przez rząd rosyjski. To właśnie zdarzyło się w 2000 r., kiedy to Rosja wstrzymała eksport palladu – jak widać na wykresie nr 5 to wydarzenie spowodowało wystrzelenie ceny do 1100 USD za uncję.Jednak nie są znane dokładne rezerwy palladu w posiadaniu Rosjan (które stanowią zdecydowaną większość światowych rezerw). Wiadomo jedynie, że w 2000 r. Gokhran – instytucja zarządzająca rezerwami w Federacji Rosyjskiej – podała do wiadomości, że jej zasoby palladu wynoszą między 6 a 10 mln uncji. Z kolei z danych dostępnych tutaj wynika, że Rosja w latach 2002–2010 sprzedała 7,4 mln uncji palladu, co by oznaczało, że do 2014 r. Rosja prawdopodobnie pozbędzie się całych swoich rezerw.

Kolejnym czynnikiem pozytywnie wpływającym na wzrost cen palladu może być niespokojna sytuacja w RPA, która odpowiada za 35 proc. wydobycia tego metalu. Dość powiedzieć, że to właśnie w kopalni palladu – Marikana – zginęło 34 strajkujących górników od kul interweniującej policji.

Warto wreszcie wspomnieć o tym, że pallad najczęściej jest wyłącznie produktem ubocznym przy produkcji niklu. Tak jest w przypadku NorilskNickel, dla której sprzedaż palladu generuje jedynie 10 proc. przychodu. To sprawia, że produkcja tego metalu jest relatywnie mniej wrażliwa na cenę, zatem rosnące ceny nie muszą koniecznie przełożyć się na wzrost produkcji.

Wykres nr 5. Cena palladu w latach 1992–2012

Źródło: www.kitco.com

Pallad czy platyna

Wykres nr 6 przedstawia, jak kształtował się stosunek cen obu tych metali. Widać na nim, że platyna – nie licząc omówionej niecodziennej sytuacji na rynku palladu z 2000 r. – zawsze była droższa od swojego szlachetnego kolegi. Średni współczynnik w ciągu ostatnich 40 lat wyniósł 3,17. Jak można zobaczyć na wykresie, kształtuje się on obecnie poniżej długookresowej średniej. Jednak, przed wyciągnięciem z tego zbyt daleko idących wniosków, należy zadać sobie pytanie, dlaczego pallad jest ponad trzy razy tańszy od platyny, skoro jest jego roczna produkcja oraz struktura popytu jest praktycznie taka sama?

Istnieją dwie możliwe odpowiedzi na to pytanie. Po pierwsze, dyskonto względem platyny może wynikać z niepewności co do stanu rosyjskich zapasów. Jeśli zatem ta teoria jest słuszna, zaś rosyjskie zapasy skończą się wraz z końcem 2013 r., to należy się spodziewać znacznej aprecjacji cenowej palladu w najbliższym czasie.

Druga możliwa odpowiedź to wyższa efektywność platyny przy produkcji katalizatorów. Według tego raportujest ona dwa razy bardziej efektywna. To by implikowało, że stosunek cen obydwu metali powinien dążyć do 2:1 – inaczej przedsiębiorcom będzie opłacać się zastępować platynę palladem. W rzeczywistości to właśnie się dzieje. Rosnąca substytucja zachodzi zarówno w jubilerstwie (zamiast platyny używa się złota zmieszanego z palladem), jak i w branży motoryzacyjnej (zob. mój poprzedni artykuł o platynie oraz poniższy wykres), co by potwierdzało, że obecny współczynnik cenowy jest nie do utrzymania i będzie się on obniżał.

Wykres nr 6. Stosunek ceny platyny do palladu w latach 1972–2012

Źródło: http://www.gold-eagle.com/editorials_08/weytjens111511.html

Wykres nr 7: Udział samochodów na benzynę na poszczególnych rynkach oraz udział palladowych katalizatorów samochodów w Europie

Źródło: http://www.prophecyplat.com/news_2012_article_palladium_market.php

Podsumowanie

Podsumowując, stabilny czy nawet rosnący popyt ze strony krajów BRIC oraz z  powodu substytucji droższej platyny, przy wyczerpujących się rosyjskich rezerwach strategicznych – ich brak znacznie ograniczy niepewność na rynku – niestabilnej sytuacji w RPA oraz zapowiedzianej stabilnej produkcji na wiele lat przez NorilskNickel skłania do przypuszczeń, że cena tego srebrzystoszarego metalu może powędrować na północ w najbliższym czasie. Zakładając, że cena platyny się utrzyma i że równowagowy współczynnik cenowy platyny do palladu wynosi 2:1, to cena palladu ma potencjał 27-procentowego wzrostu, do 770 USD za uncję.

Jednakże, należy stwierdzić, że – podobnie do platyny – możliwości inwestycji w fizyczny pallad są ograniczone. W Polsce można kupić głównie sztabki (np. taką) lub czasem jednouncjowego kanadyjskiego liścia klonowego, niemniej taki zakup wiąże się ze znacznie wyższymi marżami niż na rynku złota czy srebra. Zresztą, należy zadać sobie pytanie, po co nam fizyczny pallad (czy platyna), jeśli nie są to aktywa monetarne? Innym rozwiązaniem będzie nabycie jednostki ETF-u – np. ETFS Physical Palladium, notowany na London Stock Exchange – czy akcji spółek wydobywczych, takich jak NorilskNickel (również notowany na London Stock Exchange)czy Anglo Platinum Group, jednak należy pamiętać, że z takimi inwestycjami wiążą się dodatkowe ryzyka, takie jak np. ryzyko polityczne (strajki w RPA) czy ryzyko kontrahenta.

Przekaż dalej

O autorze

Misja serwisu rynekzlota24.pl to rzetelne informowanie o inwestycjach alternatywnych i rynku metali szlachetnych. Naszym czytelnikom serwujemy mix najnowszych informacji rynkowych, ciekawostek, poradników i analiz. Prace redakcyjne opieramy o najbardziej aktualne informacje. Z nami łatwiej rozpoczniesz przygodę w świecie złotych inwestycji.

Odpowiedz

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.