Platyna z odzysku

1

Platyna jest wyjątkowo rzadko występującym metalem szlachetnym. Większość popytu pochodzi z różnych gałęzi przemysłu, które wykorzystują więcej platyny niż wynosi jej wydobycie. Potrzebne jest więc dodatkowe źródło platyny, którym jest odzysk. W ostatnich dziesięciu latach stanowił on ok. 22 procent rocznej podaży tego metalu.

Podaż

Szacuje się, że w całej historii wydobyto do tej pory ok. 9,4 tys. ton platyny, z czego ok. 5,5 tys. ton w ostatnich 40 latach. To prawie 20 razy mniej niż ilość wydobytego do tej pory złota i ok. 170 razy mniej niż ilość wydobytego do tej pory srebra. Średnie roczne wydobycie w ostatnich 10 latach to 194 tony. Zdecydowana większość (75 procent) wydobywana jest w RPA, na drugim miejscu jest Rosja (13 procent), a dalej Ameryka Północna (5 procent) i Zimbabwe (4 procent).

Odzysk

Przy średnim wydobyciu na poziomie 194 ton i średnim popycie o wielkości 244 ton (w ostatnich dziesięciu latach) konieczne jest dodatkowe źródło podaży. Może ona pochodzić ze zgromadzonych zapasów, ale można ją też odzyskać z wcześniejszych zastosowań. W ostatnich latach poziom recyclingu platyny znacznie się zwiększył i szacuje się go dziś na jedną czwartą rocznej podaży tego metalu. Tabela prezentuje dane pochodzące z serwisu www.platinum.matthey.com. Minimalnie odmienne szacunki przedstawia World Platinum Investment Council, który opublikował niedawno dane za 2014 r.

recycling

Do najpopularniejszych źródeł platyny z odzysku należą:

Katalizatory samochodowe

Najwięcej platyny odzyskuje się z jej najpopularniejszego zastosowania, czyli z katalizatorów samochodowych. Do uzyskania 1kg platyny potrzeba wydobyć 150 ton rudy z głębokości 1km. Wystarczą natomiast 2 tony starych katalizatorów, by otrzymać taką samą ilość platyny. W Polsce nie ma firm, które odzyskiwałyby platynę ze zużytych katalizatorów. Działają jednak punkty skupu, do których można je odsprzedać.

W 2014 r. wzrost ilości recyclingu nastąpił głównie dzięki temu, że oddane do recyclingu katalizatory pochodziły z samochodów wyprodukowanych między 1999 a 2005 r. W tym czasie popyt na platynę w Europie Zachodniej zwiększył się prawie dwukrotnie, ponieważ z 30 do ponad 50 procent zwiększył się udział samochodów z silnikiem Diesla, w których znajduje się więcej platyny. W tym samym czasie wprowadzone zostały też regulacje EURO 3 i ERUO 4 dotyczące dopuszczalnych norm emisji spalin.

Biżuteria

Platynowa biżuteria zawiera zwykle co najmniej 85 procent platyny. W latach 2005-2013 ze starej biżuterii pozyskiwano średnio 21,4 ton platyny. W 2014 r. było to 24,1 tony. Był to spadek o 9 procent względem roku poprzedniego roku. Miała na to wpływ cena platyny, która obniżyła się o 11,75 procent.

Termopary

Jednym z najbardziej popularnych źródeł platyny są termopary. Są to elementy obwodu elektrycznego, które służą jako czujnik temperatury przede wszystkim dla silnie nagrzewających się metali oraz do badania różnicy między temperaturą w środku i na zewnątrz pieca. Istnieje kilka rodzajów termopar w zależności od zawartości platyny: Pt10 (90 procent platyny, 10 procent rodu), Pt13 (87 procent platyny, 13 procent rodu), Pt30 (70 procent platyny, 30 procent rodu).

Tygle

Punkty skupu przyjmują też często platynowe tygle. Wykorzystywane są one w laboratoriach, w których używa się wysokich temperatur w procesach stapiania, wyprażania, suchej destylacji oraz pirolizy. Wykorzystaniu do tego celu platynowych naczyń sprzyja jej wysoka temperatura topnienia, która wynosi 1768 °C.

Cena

Jako metal przemysłowy, którego wydobycie skupione jest w dwóch miejscach, czyli w RPA i Rosji, platyna jest podatna na spore wahania ceny uzależnione od sytuacji gospodarczej na świecie (która warunkuje zapotrzebowanie) oraz sytuacji gospodarczo-politycznej w regionach wydobycia (która wpływa na podaż). W 2008 r. w ciągu kilku miesięcy cena platyny spadła o 60 procent. Mimo tego na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat cena platyny zanotowała 25-procentowy wzrost.

cena platyny

 

* w tekście wykorzystano dwa źródła danych: dla 2014 r. pochodziły one z World Platinum Investment Council, dla pozostałych lat z Johnson Matthey Precious Metals Management.

Pobierz bezpłatny e-book
Przekaż dalej

O autorze

Pracownik Oddziału Mennicy Wrocławskiej w Opolu. Współpracuje z Instytutem Misesa, prowadząc Klub Austriackiej Szkoły Ekonomii w Opolu. W przeszłości stypendysta Fundacji PAFERE i autor felietonów ekonomicznych w Radiu Opole.

1 komentarz

Odpowiedz

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.