Kontrakty terminowe w zarządzaniu finansami

0

Zabezpieczenie przedsiębiorstwa przed ryzykiem niekorzystnych zmian cen stanowi kluczowe znaczenie dla jego funkcjonowania. Służą temu między innymi kontrakty terminowe.

mennica-aranzacje-5

Zabezpieczenie czyli hedging?

Aby zabezpieczyć się przed skutkami niekorzystnych zmian cen wytwarzanych produktów lub kupowanych surowców przedsiębiorstwa wykorzystują kontrakty terminowe (ang. futures). Są to wystandaryzowane instrumenty pochodne, zazwyczaj notowane na towarowych giełdach terminowych. Natomiast banki oferują swoim klientom niewystandaryzowane kontrakty terminowe (ang. forward).

Podstawową zasadą takiej strategii zarządzania finansami przedsiębiorstwa jest wykorzystanie ujemnej korelacji wyników finansowych z zajmowanych przeciwstawnych pozycji (długiej i krótkiej) w towarze oraz kontrakcie terminowym na ten towar. Taką strategię zabezpieczającą określa się słowem z języka angielskiego – hedging. Ta forma zarządzania finansami przedsiębiorstwa jest popularna na rozwiniętych rynkach lecz zyskuje również na znaczeniu w Polsce.

Przez zajęcie pozycji długiej w kontrakcie terminowym należy rozumieć zakup kontraktu, natomiast pozycja krótka oznacza sprzedaż kontraktu. Z kolei w towarze pozycja długa oznacza jego posiadanie a krótka – zamiar jego zakupu w przyszłości.

Mysaver - magazyn o twoich pieniądzach

Każda z pozycji w kontrakcie terminowym może być zamknięta przed terminem jego wygasania przez zajęcie pozycji przeciwstawnej w tym samym kontrakcie, tzn. pozycja długa jest zamykana przez zajęcie pozycji krótkiej a krótka przez zajęcie pozycji długiej. Jeżeli pozycja w kontrakcie nie zostanie zamknięta przed datą jego wygasania wówczas jest ona zamykana przez izbę rozrachunkową w ostatnim dniu notowań według ostatecznej ceny rozliczeniowej, zazwyczaj równej rynkowej cenie towaru.

Idea hedgingu polega na tym, że zysk z pozycji krótkiej w kontrakcie terminowym pokrywa stratę wynikłą ze spadku ceny posiadanego towaru, natomiast zysk z pozycji długiej pokrywa stratę, jaką przyniesie wzrost ceny towaru, który będzie kupiony w przyszłości. W przeciwnym razie w wyniku korzystnej zmiany ceny transakcja na towarze może przynieść zysk, który jednak zostanie zniwelowany przez stratę w kontrakcie terminowym. Dlatego należy zdawać sobie sprawę, że operacje hedgingowe nie służą zarabianiu lecz ograniczaniu straty. W istocie celem hedgingu jest zapewnienie sobie odpowiedniej ceny transakcyjnej na określony termin w przyszłości.

Reasumując, aby zabezpieczyć się przed skutkami spadku rynkowych cen własnych produktów należy sprzedać odpowiednie kontrakty terminowe (zająć pozycję krótką). Natomiast w przypadku planowanych zakupów, gdy istnieje ryzyko wzrostu cen, należy kupić kontrakty terminowe (zająć pozycję długą).

Należy dodać, że zawieranie transakcji na kontraktach terminowych jest bezkosztowe i wymaga tylko zapłaty prowizji dla pośrednika. Depozyt z racji swego przeznaczenia nie jest kosztem. Inaczej jest w przypadku zabezpieczenia pojedynczymi opcjami, których zakup wiąże się z zapłatą ich ceny (premią).

hedging

Hedging dla producenta złota

Z kontraktów terminowych, jako instrumentów służących do zabezpieczenia przed ryzykiem finansowym korzystają producenci złota jak również wytwórcy biżuterii. Strony zajmują przeciwstawne pozycje na rynku kontraktów terminowych.

Producent złota obawiający się spadku ceny złota sprzedaje odpowiednią liczbę kontraktów terminowych, czyli zajmuje pozycję krótką i zamyka ją w dniu sprzedaży złota poprzez zakup takiej samej liczby kontraktów. Jeżeli przewidywania producenta złota zmienią się i dojdzie on do wniosku, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo wzrostu ceny złota, wówczas zamknie krótką pozycję poprzez zakup takich samych kontraktów, co określa się mianem de-hedgingu.

Jubiler spodziewający się wzrostu ceny złota kupuje kontrakty terminowe na złoto (zajmuje pozycję długą) a następnie, nabywając złoto zamyka pozycję długą, tzn. sprzedaje kontrakty. Chociaż straci na zakupie złota to zyska na wzroście kursu kontraktu.

W obu przypadkach rozliczenie odbywa się w oparciu o ceny kupna i sprzedaży kontraktów. Jeżeli różnica jest dodatnia to idzie ona na pokrycie straty wynikającej z niekorzystnej zmiany ceny towaru. Natomiast różnica ujemna pomniejsza zysk nadzwyczajny, wynikający ze wzrostu ceny towaru.

hedging_zloto

Przykład

Producent złota zamierza sprzedać za 3 miesiące 100.000 uncji złota (1 uncja = ok. 31,1 gram, oznaczenie ang. „oz”). Obecnie cena złota wynosi 1.400 USD/oz, co zapewnia opłacalność produkcji. Aby uniknąć ryzyka finansowego związanego z tą transakcją producent sprzedaje 1.000 kontraktów terminowych na złoto po 100 uncji każdy, co odpowiada 100.000 uncjom.

Przeanalizujmy dwa scenariusze rynkowe – spadek i wzrost ceny złota, każdorazowo o 100 USD/oz i przepływy pieniężne po zawarciu transakcji terminowej.

Z analizy przepływów pieniężnych wynika że, dzięki zabezpieczeniu się na rynku terminowym producent złota nie poniósł straty takich rozmiarów, jak wynikałoby ze spadku ceny złota. Stało się tak dzięki osiągnięciu zysku na kontraktach terminowych. W drugim scenariuszu nadzwyczajny zysk został pomniejszony o stratę na kontrakcie terminowym. Natomiast w obu przypadkach efektywna cena sprzedaży złota wyniosła około 1.400 USD/oz, co pozwoliło utrzymać opłacalność transakcji. Powyższy przykład pokazuje, że zarządzanie finansami z wykorzystaniem hedgingu na kontraktach terminowych może skutecznie zapobiec stratom wynikłym z niekorzystnych zmian cen na rynku towarowym. Mogą go również stosować inwestorzy indywidualni posiadający znaczne ilości złota.

Pobierz bezpłatny poradnik
Przekaż dalej

O autorze

Ekspert ds. rynku metali szlachetnych Mennicy Wrocławskiej Grupa Goldenmark. Wcześniej pracował w renomowanych instytucjach finansowych, jak m.in.: Centrum Operacji Kapitałowych Banku Handlowego w Warszawie, Expandia Finance Polska, PZU Życie, Warszawskiej Giełdzie Towarowej, Investors TFI, zajmując w nich stanowiska od specjalisty do członka zarządu.Posiada bogaty dorobek publicystyczny w zakresie funkcjonowania rynku kapitałowego, instrumentów finansowych, inwestycji alternatywnych, analiz i zarządzania aktywami.Autor raportów i komentarzy ekonomicznych. Publikował w takich czasopismach, jak m.in.: Forbes, Bank, Polish Market, Rzeczpospolita, Gazeta Finansowa, Kurier Finansowy, Rynki Zagraniczne, CEO, CFO, Businessman.pl, Gazeta Prawna, Gazeta Wyborcza oraz internetowych portalach finansowych.

Odpowiedz

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.